Nowości:

Bezpłatne publikacje
Nowe wersje publikacji na temat kontroli obiektów budowlanych.
>>szczegóły 
 

Wiadomości ogólne o azbeście

Szacuje się, że w Polsce średnia ilość azbestu przypadająca na 1 województwo wynosi 1 milion ton, a na cały kraj przypada około 16 milionów ton.

Na dachach i elewacjach znajduje się przeszło 1,3 miliarda metrów kw. płyt azbestowo-cementowych, czyli około 15 milionów ton. Około 1 miliona ton to inne wyroby zawierające azbest jak np. rury, kształtki, obudowy, zaprawy, masy torkretowe, masy ogniotrwałe i termoizolacyjne itd. Na wsiach znajduje się więcej płyt azbestowo cementowych, aniżeli w miastach. Na wsiach zabudowanych jest 1 013 625 tys. metrów kw. płyt azbestowo-cementowych, a w miastach - 337 875 tys. metrów kw. płyt.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, i zobowiązaniem wobec Unii Europejskiej, Polska powinna pozbyć się azbestu najdalej do 2032 roku. Należy koniecznie zwiększyć ilość składowisk przyjmujących złomowany azbest. Prawidłowo składowany azbest, wnikając w ziemię, nie wywołuje skutków ubocznych i jest to najlepszy sposób neutralizacji zagrożenia. Im wcześniej pozbędziemy się azbestu z naszego życia, tym będziemy zdrowsi. Azbest posiada właściwości rakotwórcze. Na niebezpieczeństwo narażone jest szczególnie młode pokolenie, u których odkładający się azbet może powodować groźne choroby nawet po wielu latach. Negatywne skutki stosowania azbestu zaczną się uwidaczniać właśnie teraz - jeśli nie podejmiemy szybkiego działania zapobiegawczego, bo teraz rozpoczyna się proces gwałtownej degradacji wyrobów zawierających azbest, głównie płyt azbestowo-cementowych. Po 30 - 50 latach użytkowania wyrobów zawierajacych azbest, oddziaływania środowiska atmosferycznego, następuje rozwarstwianie się tychże wyrobów, wyodrębnianie się włókien i granulatów. W takim stanie azbest jest najbardziej szkodliwy. Pamiętają Państwo, że ostatni boom budowlany mieliśmy około 30 - 35 lat temu. Wówczas to na masową skalę zaczęto stosować azbest w budownictwie. Włókna i pyły azbestowe są obecne wszędzie - z czego zapewne przeciętny obywatel nie zdaje sobie sprawy.

Do niedawna azbest był powszechnie stosowany w budownictwie, w wielu wyrobach i materiałach. Szczególnie często był stosowany tam, gdzie potrzebna była podwyższona odporność ogniowa i zabezpieczenia ogniochronne elementów narażonych na wysoką temperaturę jak: klapy przeciwpożarowe, ciągi telekomunikacyjne, tablice rozdzielcze elektryczne, węzły ciepłownicze, obudowa klatki schodowej, przejścia kabli elektrycznych, przewodów ciepłowniczych i wentylacyjnych między stropami, zabezpieczenia elementów stropowych i ściennych strychów, piwnic, dróg ewakuacyjnych, konstrukcji stalowych.

W latach siedemdziesiątych przerabiano w Polsce około 100 tys. ton azbestu, z tego 90% stanowił azbest chryzotylowy. Z ogólnej ilości zużywanego azbestu 65 % zużywano do produkcji płyt azbestowo-cementowych. Obecnie 80 % azbestowo-cementowych pokryć dachowych wymaga usunięcia, z uwagi na ich zły stan techniczny, powodujący zagrożenie dla środowiska. Z tych danych można wywnioskować, gdzie znajduje się największe źródło zagrożeń - i gdzie należy w pierwszej kolejności kierować front robót budowlanych, związanych ze złomowaniem zużytego azbestu.

Azbest może znajdować się w następujących wyrobach budowlanych:
1. Eternit, czyli płyty faliste azbestowo-cementowe o zawartości 10-13% azbestu do pokryć dachowych,
2. Płyty prasowane - płaskie z zawartością azbestu, zwane potocznie "eternit płaski",
3. Płyty KARO - dachowe pokrycia lub elewacje,
4. Rury azbestowo-cementowe wysokociśnieniowe (krokidolit) i kanalizacyjne, stosowane także jako przewody wentylacyjne i dymowo-spalinowe (zawartość azbestu ok. 22%), izolacja cieplna rur starych instalacji CO,
5. Kształtki azbestowo-cementowe, złącza, listwy, gąsiory azbestocementowe,
6. Tkaniny wygłuszające hałas,
7. Systemy budownictwa (z zastosowaniem materiałów azbestowo - cementowych): OWT, WK 70, SBM - 75,
8. Elementy wielkowymiarowe, stosowane w budownictwie ogólnym i przemysłowym (płyty azbestowo-cementowe płaskie wykorzystywane w lekkich przegrodach ścian warstwowych i wbudowane w płyty warstwowe prefabrykowane - PW3/A, PŻ/3W i PŻW 3/A/S) (zawartość azbestu 10 - 16%),
9. Sznury uszczelniające i tektura azbestowe w różnych instalacjach: kominy ceramiczne, piece, suszarnie,
10. Uszczelki, masy uszczelniające i zaprawy specjalne,
11. Masy torkretowe i tak zwane miękkie płyty kładzione w celu poprawy bezpieczeństwa przeciwpożarowego w ścianach, stropach, zabezpieczeniach konstrukcji stalowych.

   

Szczegółowe zasady kontroli azbestu

Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, jest zobowiązany przeprowadzać kontrole stanu tych wyrobów w terminach nie krótszych, aniżeli 1 rok. Jednak ocena stanu tych wyrobów może wskazywać na skrócenie terminów kontroli.

Z przeprowadzonej kontroli okresowej sporządza się w dwóch egzemplarzach ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest, zwaną „oceną".

Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca przechowują jeden egzemplarz oceny łącznie z dokumentacją miejsca zawierającego azbest, obiektu, urządzenia budowlanego lub instalacji przemysłowej, drugi egzemplarz oceny przekazują właściwemu organowi nadzoru budowlanego, w terminie 30 dni od daty sporządzenia oceny.

Dla każdego pomieszczenia, w którym znajdują się instalacje lub urządzenia zawierające azbest lub wyroby zawierające azbest, właściciel, zarządca lub użytkownik sporządza corocznie plan kontroli jakości powietrza obejmujący pomiary stężenia azbestu. W przypadku przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłów zawierających azbest w środowisku pracy, stwierdzonego w wyniku realizacji planu kontroli, dalsze wykorzystywanie instalacji lub urządzenia jest niedopuszczalne. Instalacja lub urządzenie, których dalsze wykorzystywanie jest niedopuszczalne, podlega oczyszczeniu poprzez usunięcie wyrobów zawierających azbest lub ich wymianę. Właściciel, zarządca lub użytkownik pomieszczeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest lub wyroby zawierające azbest, umieszcza w widocznym miejscu instrukcję bezpiecznego postępowania i oznakowanie, według wzoru określonego przepisami.

Pomieszczenia w zakładzie lub warsztacie zamkniętym, w którym prowadzona jest działalność w kontakcie z wyrobami zawierającymi azbest, powinny zostać odpowiednio oznakowane, zgodnie z określonym wzorem, a także powinna zostać umieszczona w widocznym miejscu instrukcja bezpiecznego postępowania i ochrony przed narażeniem na pył azbestowy.

Właściciel, zarządca lub użytkownik wycofanych z użytkowania instalacji lub urządzeń zawierających azbest lub wyroby zawierające azbest oczyszcza je poprzez usunięcie azbestu lub wyrobów zawierających azbest w sposób nie stwarzający zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi.

Szczegółowe wymagania techniczne w zakresie oczyszczania pomieszczeń, w których znajdują się instalacje lub urządzenia, gdzie był lub jest wykorzystywany azbest lub wyroby zawierające azbest, określa projekt techniczny usuwania lub wymiany wyrobów zawierających azbest wraz z harmonogramem prac, sporządzony na koszt właściciela, zarządcy lub użytkownika instalacji lub urządzenia. Projekt i harmonogram sporządza się przed każdym oczyszczaniem instalacji lub urządzenia. Projekt i harmonogram uwzględniają w szczególności wykonanie pomiarów stężenia pyłów zawierających azbest w środowisku pracy, przed i po wykonaniu prac. Przed przystąpieniem do oczyszczania pomieszczeń należy przeprowadzić oczyszczanie pola pracy poprzez usunięcie nadmiernej ilości azbestu w stosunku do najwyższych dopuszczalnych stężeń. Wykorzystanie instalacji lub urządzenia po ich oczyszczeniu możliwe jest pod warunkiem stwierdzenia nie przekroczenia najwyższego dopuszczalnego stężenia pyłów zawierających azbest w środowisku pracy.

Właściciel, zarządca lub użytkownik miejsc, w których był lub jest wykorzystywany azbest lub wyroby zawierające azbest, poddaje je przeglądom, w celu stwierdzenia obecności azbestu, i w celu oznakowania W przypadku braku możliwości trwałego umieszczenia oznakowania na instalacji lub urządzeniu zawierającym azbest lub wyroby zawierające azbest, oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu w każdym pomieszczeniu, w którym taka instalacja lub urządzenie się znajduje, dodając ostrzeżenie "Pomieszczenie zawiera azbest". Wzór oznakowania zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2003 r. "w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania i przemieszczania azbestu oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których był lub jest wykorzystywany azbest" (Dz.U. Nr 192, poz. 1876 z dnia 14 listopada 2003 r.). Właściciel, zarządca lub użytkownik, na terenie którego znajdują się instalacje lub urządzenia zawierające azbest lub wyroby zawierające azbest, zaznacza w planach sytuacyjnych miejsca występowania tych wyrobów. Właściciel, zarządca lub użytkownik miejsc, w których był lub jest wykorzystywany azbest lub wyroby zawierające azbest, dokonuje inwentaryzacji zastosowanych wyrobów zawierających azbest, poprzez sporządzenie spisu z natury. Wynik inwentaryzacji ujmuje się w informacji, według obowiązującego wzoru, znajdującego się w załączniku nr 2 do rozporządzenia - "o wyrobach zawierających azbest i miejscu ich wykorzystywania"; i także Wzór oznakowania zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia. Informację, o której mowa właściciel, zarządca lub użytkownik sporządza w dwóch egzemplarzach: jeden egzemplarz przedkłada w formie pisemnej wojewodzie a drugi egzemplarz przechowuje przez okres jednego roku, do czasu sporządzenia następnej informacji. Osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami przedkładają informację odpowiednio wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Informacja podlega corocznej aktualizacji w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku.

Właściciel lub zarządca nieruchomości jest zobowiązany do przeprowadzenia kontroli występowania azbestu i do sporządzenia stosownej dokumentacji - nawet wówczas, gdy wyroby azbestowe w jego obiekcie nie występują. Przy pomocy programu PRZEGLĄD identyfikacja miejsc występowania azbestu jest łatwa. Program zawiera elektroniczne formularze identyfikacji i inwentaryzacji wyrobów azbestowych a multimedialna prezentacja pomaga w prawidłowym prowadzeniu dokumentacji dotyczącej azbestu.

 

 
 
  © Copyright 2003 - 2008 Andrzej Jan Wiktor, Nowy Sącz. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ostatnia modyfikacja: 15 marca 2008 r.